Üç boyutlu DNA yapısını ortaya koyan yeni bir yöntem bulundu!
Dip-C olarak adlandırılan 3D genomik yapıların aydınlatılması için yeni bir yöntem geliştiren bilim insanı Longzhi Tan, İsveç'teki Yaşam Bilimleri Laboratuvarı ve Science dergisi tarafından verilen SciLifeLab Genç Bilim İnsanları Ödülü'nü aldı. Büyük ödülü kazanan Longzhi Tan'ın araştırması, İnsan Genom Projesi'nin çalışmalarını temel alarak, diploid kromozom konformasyonunu yakalamak için bir algoritma geliştirmesine dayanıyor.
İnsan genomu bir kromozom oluşturan yaklaşık üç milyar baz nükleotid çifti, helezonoik olarak sarılmış ve demetlenmiş nükleotidlerden oluşan yoğunlaştırılmış yapılar içerir. Bu DNA, tamamen gerilirse, her nukleustaki DNA uzunluğu 2 metreden daha fazla olacaktır. İnsan Genom Projesinin çabalarıyla, DNA'nın doğrusal dizilimi belirlenmesine rağmen, üç boyutlu yapısı hala belirsizliğini korumaktadır.
Science dergisi bilim editörü yardımcısı Vanda Vilson, “İnsan genomunun dizilimini elde etmek bir dönüm noktası başarısıydı, ancak genomun farklı bir şekilde okunmasıyla insan hücrelerinin nasıl farklı işlevlere sahip olduğunu çözmemiz gerekiyordu” dedi ve “Genomun organizasyonunun kilit bir rol oynadığı açıklandı ve Longzhi Tan, bize bunun nasıl gerçekleştiğine dair yeni bir görünüm verdi.” diye ekledi.
Tan, "İki kopyayı üç boyutlu yapılarını çözmek için birbirinden ayırmanın daha önce imkansız bir görev olduğu düşünülüyordu" dedi.
Daha önce geliştirilen teknikte, kromozom konformasyon yakalama (Hi-C), farklı kromozomların göreceli konumlarını ve etkileşimlerini belirlemek için, lineer genom üzerinde uzak fakat 3D uzayda yakın olan DNA lokusları arasındaki yapay bağları veya kromozom temaslarını belirliyordu. Bu teknik, haploid DNA yapılarının çalışılması ile sınırlıydı ve sınırlı uzamsal çözünürlüğe sahipti.
Tan tarafından geliştirilen yeni teknikle, diploid kromozom konformasyonu yakalama (Dip-C), multipleks uç-etiketleme amplifikasyonu (META) olarak adlandırılan yeni bir tüm genom amplifikasyon metodunu ve bunu takiben bilim insanlarına her bir temas noktasının kökenini belirlemeye yardımcı olan bir algoritmayı kullanıyor.
Tan, “Algoritmamızla, her hücrede 46 kromozomun güzel bir üç boyutlu resmini oluşturabiliyoruz” dedi.
Tan, 20.000 bp ve 100-nm çözünürlük ile, DNA'nın fraktal organizasyonunu görselleştirmek ve gen ekspresyonunda farklılık gösteren alellerin farklılıkları ile eşleşen kromozomlar üzerindeki yapısal farklılıkları gözlemlemek için kromozomun ayrı kromatin halkalarını yakınlaştırdı. Bu, yapı ve işlev arasındaki önemli bağlantıyı gösteriyor.
Tan, “Her hücre farklı bir üç boyutlu genom yapısına sahiptir. Sadece bu yapıyı bilmenin hücre tipini ve sonuç olarak biyolojik fonksiyonlarını anlayabildiğini gördük” dedi.
Hazırlayan: Arda Keleş



Yorumlar