MIPT fizikçileri biyolojik hafızayı taklit etmek için cihaz yaratıyor!
Moskova Fizik ve Teknoloji Enstitüsü'nden araştırmacılar, canlı beyinde sinaps gibi davranan, bilgi depolayan ve uzun süre erişilmez olduğunda yavaş yavaş unutan bir cihaz yarattılar. İkinci dereceden bir memristor olarak bilinen yeni cihaz hafniyum okside dayanıyor ve biyolojik bir beynin öğrendiği yolu taklit eden analog nörobilgisayarlar tasarlamak için umutlar sunuyor. Bulgular ACS Uygulamalı Malzemeler ve Arayüzlerde rapor edildi.
Yapay zekayı sağlayan nörobilgisayarlar beynin çalışma şeklini taklit eder. Verileri sinaps şeklinde, sinir hücreleri arasındaki sinir ağı veya nöronlar şeklinde depolar. Çoğu nörobilgisayar alışagelmiş bir dijital mimariye sahiptir ve sanal nöronları ve sinapsları çalıştırmak için matematiksel modeller kullanır.
Alternatif olarak, gerçek bir çipte elektronik bileşen ağdaki her bir nöron ve sinapsın yerini tutabilir. Bu analog yaklaşım, hesaplamaları büyük ölçüde hızlandırma ve enerji maliyetlerini düşürme potansiyeline sahiptir.
Varsayımsal bir analog nörobilgisayarın temel bileşeni memristordur. Bu kelime, "bellek" ve "direnç" in bir örneğidir; bu tam olarak şunu özetler: bir direnç işlevi gören bir bellek hücresi. Basitçe konuşursak, yüksek direnç sıfırı, düşük direnç ise biri şifreler. Bu, bir sinapsın olmaması sıfır sinyalle sonuçlanırken; olması durumunda, iki nöron (bir) arasındaki bir sinyali nasıl ilettiğine paraleldir.
Ama şöyle de bir durum var: Gerçek bir beyinde aktif sinaps zamanla güçlenme eğilimi gösterirken pasif olanlarda bu durum tam tersidir. Sinaptik plastisite olarak bilinen bu fenomen, doğal öğrenmenin ve hafızanın temellerinden biridir. Bu, bir sınav için sabahlara kadar ineklemenin tabiatını ve çok nadir aklımıza gelen hatıraların neden solup gittiğini açıklıyor.
2015 yılında önerilen ikinci dereceden memristor, sinaptik plastisitenin tümüyle doğal belleği yeniden üretme girişimidir. Bunu uygulamak için ilk mekanizma, memristor boyunca nanolaşmış iletken köprüler oluşturmayı içerir. Başlangıçta direnci azaltırken, doğal olarak unutkanlığı taklit ederek zamanla bozulurlar.
MIPT’ in Nerocomputing Systems Laboratuvarı’ndaki çalışmanın baş yazarı Anastasia Chouprik yaptığı açıklamada, "Bu çözümle ilgili sorun, aygıtın zaman içinde davranışını değiştirmeye meyilli ve uzun süreli kullanımdan sonra bozulma eğilimi" dedi. "Sinaptik plastikliği uygulamak için kullandığımız mekanizma daha sağlam. Aslında, sistemin durumunu 100 milyar kez değiştirdikten sonra hala normal çalışıyordu, bu yüzden meslektaşlarım dayanıklılık testini durdurdu."
MIPT ekibi, nano köprüler yerine, doğal hafızayı taklit etmek için hafniyum okside güveniyordu. Bu malzeme ferroelektriktir: Dahili sınır yükü dağılımı - elektrik polarizasyonu - harici bir elektrik alanına yanıt olarak değişir. Alan daha sonra kaldırılırsa, malzeme, bir ferromanyetin mıknatıslanmış halde kaldığı şekilde polarizasyonunu korur.
Fizikçiler ikinci derecedeki memristorlarını ferroelektrik tünel kavşağı olarak uyguladılar - ince bir hafniyum oksit filmi ile birbirine geçmiş iki elektrot. Cihaz, ferroelektrik filmin polarizasyonunu ve böylece direncini değiştiren elektrik darbeleriyle düşük ve yüksek direnç durumları arasında değiştirilebilir.
Chouprik, "Karşılaştığımız en büyük zorluk, doğru ferroelektrik katman kalınlığını bulmaktı." diyerek ekledi. ‘Dört nanometre ideal olduğunu kanıtladı. Sadece bir nanometre inceltici yapın ve daha kalın bir film elektronların geçmesi için çok geniş bir bariyerken ferroelektrik özellikler kaybolur. Ve sadece kutuplaşmayı değiştirerek ayarlayabileceğimiz tek tünel akımıdır. ”
Hafniyum oksidenin baryum titanat gibi diğer ferroelektrik materyallere oranla daha üstün olmasını sağlayan şey halihazırdaki silikon teknolojisi tarafından zaten kullanılıyor olmasıdır. Örneğin, Intel 2007'den beri hafniyum bileşiğine dayanan mikroçipler üretmektedir. Bu, bu öyküde rapor edilen memristor gibi hafniyum tabanlı cihazların yepyeni bir malzeme kullananlardan çok daha kolay ve ucuz olmasını sağlar.
Yaratıcılık konusunda araştırmacılar silikon ve hafniyum oksit arasındaki arayüzdeki hataları kaldırarak "unutkanlığı" uyguladılar. Bu kusurlar hafniyum esaslı mikroişlemciler için zararlı olarak görülüyordu ve mühendisler, bileşene başka elementler ekleyerek etraflarında bir yol bulmak zorunda kaldılar. Bunun yerine, MIPT ekibi, memristor iletkenliğinin zamanla düşmesine neden olan kusurları, tıpkı doğal anılar gibi kullandı.
Makalenin ilk yazarı Vitalii Mikheev, ekibin gelecekteki planlarını paylaştı: “Memristorumuzdaki direnci değiştiren çeşitli mekanizmalar arasındaki etkileşimi arayacağız. Bu işin içinde sadece ferroelektrik etkinin olmayabileceği ortaya çıktı. Cihazları daha da geliştirmek için mekanizmalar arasında ayrım yapmamız ve bunları birleştirmeyi öğrenmemiz gerekecek. ”
Fizikçilere göre, uçucu olmayan rasgele erişim belleği hücrelerini daha güvenilir hale getirmek için hafniyum oksidin özellikleri üzerine temel araştırmalara devam edecekler. Ekip ayrıca, esnek elektroniklerde kullanılmak üzere cihazlarını esnek bir alt tabakaya aktarma olasılığını da araştırıyor.
Geçen yıl araştırmacılar, elektrik alanını hafniyum oksit filmlere uygulamanın kutuplaşmalarını nasıl etkilediğine dair ayrıntılı bir açıklama yaptı. Biyolojik bir beyindeki sinaps güçlenmesini taklit eden ferroelektrik memristor direncinin azaltılmasını sağlayan bu süreçtir. Ekip ayrıca dijital mimarili nöromorfik bilgi işlem sistemleri üzerinde de çalışıyor.
Hazırlayan : Sinem Beste Duman



Yorumlar